Rozwój biogazu i biometanu w Polsce, bariery regulacyjne i administracyjne oraz możliwości finansowania inwestycji były głównymi tematami wydarzenia, w którym miałam przyjemność uczestniczyć jako gość.

Prezentacja raportu NIK P/24/059 dotyczącego efektywności wykorzystania biogazu w Polsce

Konferencja rozpoczęła się od przedstawienia wyników i wniosków z raportu Najwyższej Izby Kontroli „Wykorzystanie biogazu dla celów wytwarzania energii” przez Dariusza Bojsze (członka zarządu UPEBBI, prezesa Inicjatywy dla Środowiska Energii i Ekomobilności).

Raport objął kontrolą 11 jednostek, w tym 5 instytucji publicznych i 6 beneficjentów. Poza pozytywnymi aspektami zapoznałam się z szeregiem obszarów wymagających poprawy. Wśród najważniejszych barier sektora wymieniono brak spójnej strategii, opóźnienia we wdrażaniu aktów prawnych czy problemy z przyłączeniami do sieci i przewlekłość części procedur. Jednakże zwrócono również uwagę na znaczenie biogazu jako stabilnego i dyspozycyjnego źródła energii.

W mojej opinii szczególnie istotne było wskazanie, że biogaz charakteryzuje się wysoką stabilnością produkcji oraz jedną z najwyższych rocznych produktywności na jednostkę mocy. Wskaźnik wykorzystania mocy w okresie objętym kontrolą wyniósł 61,3%. Mimo że biogaz to tylko 1% mocy OZE, odpowiada za 3,2% produkcji energii elektrycznej z odnawialnych źródeł.

Referent zwrócił uwagę, że w 2023 roku wolumen biogazu spadł o 15,5%, mimo wzrostu produkcji energii elektrycznej o 6,3%. Rozbieżność ta nie została jednak wyjaśniona w raporcie. Wśród głównych zarzutów oprócz braku spójnej strategii sektorowej pojawiły się także kwestie niskiej atrakcyjności aukcji dla biogazu, niedostatecznych regulacji czy niskiego poziomu akceptacji społecznej.  

Podczas wystąpienia zapoznałam się z jedną z najistotniejszych refleksji na temat raportu. Została ona oparta na stwierdzeniu, iż ocena sześciu beneficjentów nie może być uogólniana na cały system, ponieważ dotyczyła tylko ukończonych projektów. Dokument dobrze diagnozuje problemy administracyjne, ale słabiej odpowiada na pytanie o rzeczywistą efektywność ekonomiczną technologii.

Debata „Rozwój biogazu kogeneracyjnego jako stabilnego i dyspozycyjnego OZE w kontekście Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu oraz ustawy sieciowej”

Podczas debaty uczestnicy dysksji wielokrotnie podkreślali, że biogazownie powinny być traktowane jako element komplementarnego miksu energetycznego, a nie konkurencja dla fotowoltaiki i energetyki wiatrowej. Wysłuchałam również ważnych wniosków w zakresie potrzeby zwiększenia wykorzystania magazynowania energii.

Co istotne, nie należy zapominać, że biogaz ma potencjał nie tylko energetyczny, ale także ciepłowniczy. Prelegenci wskazywali na istotną zaletę biogazowni, jaką jest wsparcie systemów ciepłowniczych i procesu dekarbonizacji ogrzewania.

Wspomniano, iż rozwój sektora wymaga jednak nie tylko zmian legislacyjnych, ale także jego powiązania z koncepcją rynku wielousługowego.

Debata Liderów Technologicznych

W dalszej części miałam okazję poznać opinie i refleksje specjalistów z branży, którzy jednomyślnie wyrazili pogląd, że biogaz i biometan ma ogromny potencjał, a zainteresowanie rolników w zakresie inwestycji w tym obszarze wykazuje znaczący wzrost w ostatnim czasie. Dla rolników takie biogazownie stają się narzędziem dywersyfikacji działalności i źródłem dodatkowych przychodów. Korzyści z inwestycji wymagają jednak wysokich nakładów na początkowych etapach realizowanych projektów.

Następnie debata skupiła się na problematyce energetyki rozproszonej, która zwiększa lokalne bezpieczeństwo energetyczne, ale jej rozwój wiąże się z dodatkowymi kosztami infrastrukturalnymi.

Dyskusja wskazywała również na potrzebę strategicznego podejścia państwa do wykorzystania krajowych zasobów organicznych jako źródła gazu.

Panel finansowy

Co ciekawe, podczas rozmowy na temat finansowania inwestycji biogazowych i biometanowych dowiedziałam się, iż czasem pojawiają się pewne bariery pomiędzy podmiotami z sektora finansowego a inwestorami, takie jak niedostateczne zrozumienie specyfiki projektów. Nie zawsze wartość takiego projektu z perspektywy inwestora jest bowiem zbieżna z oceną banku. Rozwiązaniem problemu jest w takiej sytuacji dialog pomiędzy stronami. Paneliści zwrócili uwagę na to, że kluczowa dla finansowania jest stabilność i przewidywalność przychodów oraz jasny model sprzedaży energii, gazu i usług dodatkowych. Finansowanie sektora powinno opierać się na montażu finansowym, łączącym kapitał własny, bankowy, fundusze kapitałowe i środki publiczne.

Podsumowanie

Podczas Konferencji zostały poruszone najważniejsze problemy, rozwiązania i spostrzeżenia związane z rynkiem biogazu i biometanu. Omówiono nie tylko zalety i wady systemu opartego na takich źródłach, ale także dokładnie przeanalizowano strukturę i perspektywy sektora. Zaproponowano konkretne rozwiązania oraz przedstawiono argumenty za tym, dlaczego warto skupić się na rozwoju biogazu i biometanu. Udział w wydarzeniu był dla mnie okazją do wysłuchania wielu interesujących i merytorycznych dyskusji, które pozwoliły mi jeszcze lepiej dostrzec ogromny potencjał sektora.

Autor: Marika Mizgajska