7 maja weszło w życie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1106 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie zmiany rozporządzeń (UE) nr 1227/2011 i (UE) 2019/942 w odniesieniu do poprawy ochrony Unii przed manipulacjami na hurtowym rynku energii (rozporządzenie lub REMIT II), które wprowadza istotne zmiany dla podmiotów działających na hurtowym rynku energii. Przepisy REMIT II mają wzmocnić ochronę rynku energetycznego na obszarze Unii Europejskiej (UE), a także poprawić przejrzystość wymiany informacji pomiędzy jego uczestnikami i przełożyć się na większą integralności całego rynku wewnętrznego, na co wskazuje Urząd Regulacji Energetyki.

Zmiany definicyjne

REMIT II wprowadza szereg zmian w przepisach ogólnych. Można tu chociażby wspomnieć o wskazaniu jako uczestników rynku podlegających przepisom rozporządzenia operatorów systemów dystrybucyjnych, operatorów systemu magazynowania i operatorów systemu LNG. Rozporządzenie rozszerza również definicję informacji wewnętrznej o uznanie za informację wewnętrzną także informacji odnoszących się do rozciągniętego w czasie procesu oraz pośrednich etapów tego procesu. Zmianie uległa także definicja manipulacji na rynku poprzez uwzględnienie w niej wszelkich innych niż zawieranie jakiejkolwiek transakcji lub składanie, zmianę lub wycofanie jakiegokolwiek zlecenia działań związanych z produktami energetycznymi sprzedawanymi w obrocie hurtowym, m.in. które generują lub mogłyby generować fałszywe lub wprowadzające w błąd sygnały dotyczące ich podaży, popytu lub ceny.

Bardzo ważna modyfikacja dotyka pojęcia produktów energetycznych sprzedawanych w obrocie hurtowym. Od 7 maja 2024 r. do produktów tych należy zaliczać:

• kontrakty na dostawy energii elektrycznej, które mogą skutkować dostawą w UE w wyniku jednolitego łączenia rynków dnia następnego i dnia bieżącego,
• instrumenty pochodne dotyczące energii elektrycznej, które mogą skutkować dostawą w UE w wyniku jednolitego łączenia rynków dnia następnego i dnia bieżącego,
• kontrakty dotyczące magazynowania energii elektrycznej lub gazu ziemnego w UE
• instrumenty pochodne dotyczące magazynowania energii elektrycznej lub gazu ziemnego w UE.

REMIT II wprowadza także liczne nowe pojęcia, jak chociażby osoba zawodowo pośrednicząca w zawieraniu transakcji lub zawodowo realizująca transakcje, zarejestrowanego mechanizmu sprawozdawczego, platformy informacji wewnętrznych czy zorganizowanej platformy obrotu. W tym kontekście należy odnotować, że rozporządzenie nadaje normatywny charakter wcześniejszym zaleceniom Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER), która w jednej z wersji swoich wytycznych nakazywała, aby informacje wewnętrzne były upubliczniane za pośrednictwem platform informacji wewnętrznych (ang. Inside Information Platform¸ IIP). Zgodnie z nowym przepisem art. 2 pkt 17 za taką platformę uznaje się osobę, która uzyskała zezwolenie na podstawie rozporządzenia na świadczenie usług obsługi platformy służącej ujawnianiu informacji wewnętrznych i zgłaszaniu ujawnionych informacji wewnętrznych ACER w imieniu uczestników rynku. Przed wejściem w życie nowelizacji przepisy nie formułowały tak konkretnego obowiązku, a pozostawiały zobowiązanym wolną rękę w zakresie publikacji informacji wewnętrznych. Najczęściej następowało to poprzez oficjalne strony internetowe tych podmiotów.

Rozszerzenie obowiązków uczestników rynku

Poza obowiązkiem ujawniania na IIP informacji wewnętrznych (szczegółowy ich zakres został zakreślonych w nowych przepisach, lecz może ulec zmianie za decyzją Komisji Europejskiej). REMIT II dodaje nowe obowiązki w zakresie informowania ACER o danych na temat transakcji zawieranych na hurtowych rynkach energii o informacje na temat swoich produktach. Ponadto rozporządzenie wprowadza obowiązek codziennego dostarczania ACER danych dotyczących rynku LNG.

Uczestnicy tego rynku, czyli osoby fizyczne lub prawne, niezależnie od siedziby lub miejsca zamieszkania, które zajmują się obrotem LNG (oferty kupna i sprzedaży LNG lub transakcje na rynku pozagiełdowym lub na zorganizowanej platformie obrotu) będą codziennie przekazywać nieodpłatnie ACER informacje dotyczące rynku LNG „poprzez utworzone przez nią kanały sprawozdawcze, w znormalizowanym formacie, przy użyciu protokołu komunikacyjnego gwarantującego wysoką jakość przesyłu danych oraz w czasie jak najbardziej zbliżonym do czasu rzeczywistego przed publikacją dziennego oszacowania ceny LNG”, tj. przed 18:00 czasu środkowoeuropejskiego. Do wejścia w życie REMIT II przepisy dotyczące integralności i przejrzystości hurtowego rynku energii w UE w niewielkim zakresie dotyczyły rynku LNG i skupiały się na informacjach o zdolnościach i wykorzystywaniu instalacji skroplonego gazu ziemnego.

Nowe uprawnienia nadzorcze

Wreszcie trzeba wspomnieć o wzmocnieniu kompetencji ACER oraz regulatorów krajowych. Zwiększenie kompetencji ACER nastąpi m.in. w zakresie:

• prowadzenia dochodzeń w sprawach REMIT o charakterze transgranicznym (obejmujących co najmniej dwa kraje członkowskie UE) we współpracy z krajowymi organami regulacyjnymi,
• przeprowadzania kontroli w siedzibach i innych obiektach uczestników rynku podejrzanych o naruszenie przepisów rozporządzenia,
• wzywania podmiotów kontrolowanych do udzielenia informacji,
• nakładania okresowych kar pieniężnych na podmioty kontrolowane w przypadku braku przekazania żądanych przez ACER informacji,
• przygotowywania sprawozdania z dochodzeń dla krajowych organów regulacyjnych zawierającego wstępne ustalenia ACER wraz z zebranymi dowodami,
• udzielania i wycofywania zezwoleń IIP i prowadzenia nadzoru nad platformami;
• udzielania i wycofywania zezwoleń dla zarejestrowanych mechanizmów sprawozdawczych oraz prowadzenia nadzoru nad tymi podmiotami.

Istotnym zagadnieniem jest ujednolicenie podejścia do sankcji i środków administracyjnych przewidzianych za naruszenia rozporządzenia. Krajowe organy regulacyjne będą uprawnione do nakładania co najmniej jednej z następujących kar administracyjnych lub co najmniej jednego z innych środków administracyjnych w przypadku naruszeń:

• zobowiązania do zaprzestania danego naruszenia,
• nakazu wydania korzyści uzyskanych lub wyrównania strat unikniętych w wyniku naruszenia, o ile możliwe jest ich ustalenie,
• wydania publicznych ostrzeżeń lub zawiadomień,
• nałożenia okresowej kary pieniężnej,
• nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.

***

REMIT II wprowadza kluczowe zmiany dla większości podmiotów działających na rynku energii. Ich obszerność oraz zawiłość uzasadnia okresowe zapoznawanie się z opracowaniami publikowanymi przez ACER. Wprowadzeniu rozporządzenia towarzyszyło wystosowanie przez Agencję listu otwartego, w którym starano się wskazać skutki wejścia w życie nowych przepisów. Z pewnością zapoznanie się z jego treścią pozwoli wytyczyć kierunki działań w zakresie implementacji nowych obowiązków do dokumentów wewnętrznych spółek. Niemniej skala i znaczenie zmian wynikających z REMIT II uzasadnia konsultację z profesjonalistami w tym przedmiocie.

Autorzy: Kacper Tobiś, Marcel Krzanowski, Wawrzynowicz & Wspólnicy sp. k.