30 września 2025 r. w Rządowym Centrum Legislacji opublikowano projekt ustawy o zmianie ustawy o efektywności energetycznej oraz niektórych innych ustaw (UC77). Dokument został skierowany do konsultacji publicznych i opiniowania. Jest to istotny krok w procesie transpozycji prawa unijnego, ponieważ projekt ma na celu wdrożenie do polskiego porządku prawnego postanowień dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1791/UE z dnia 13 września 2021 r. w sprawie efektywności energetycznej oraz zmieniającej rozporządzenie (UE) 2023/955.

Cel i zakres zmian

Nowelizacja ma stworzyć podstawy prawne do osiągnięcia nowych krajowych celów w zakresie oszczędności energii finalnej na koniec 2030 r., a także do kontynuacji poprawy efektywności energetycznej po tej dacie. W uzasadnieniu projektu wskazano, że obecnie w polskim systemie prawnym brakuje rozwiązań systemowych wspierających efektywność energetyczną, a dotychczasowe mechanizmy są niewystarczające.

Stąd konieczne jest wprowadzenie szeregu zmian, obejmujących m.in. zasadę „efektywność energetyczna przede wszystkim”, potrzeba nowego celu redukcji zużycia energii finalnej w sektorze publicznym, podwyższenie ogólnego celu oszczędności energii finalnej z uwzględnieniem ubóstwa energetycznego oraz usprawnienie funkcjonowania systemu świadectw efektywności energetycznej.

Nowe obowiązki i systemowe rozwiązania

Projekt przewiduje wprowadzenie dodatkowych obowiązków dla przedsiębiorstw, w tym rozszerzenie zakresu audytów energetycznych i wymogi dotyczące wdrażania systemów zarządzania energią w firmach o dużym zużyciu energii. Zakłada się również stworzenie systemu kwalifikacji, akredytacji i certyfikacji zawodów związanych z efektywnością energetyczną, co ma zapewnić odpowiedni poziom kompetencji na rynku i usprawnić funkcjonowanie systemu białych certyfikatów.

Wzorcowa rola sektora publicznego

Szczególny nacisk położono na rolę sektora publicznego, który zgodnie z wymogami dyrektywy ma pełnić funkcję wzorcową w zakresie oszczędności energii. Instytucje publiczne będą zobowiązane do zmniejszenia zużycia energii finalnej o 1,9% rocznie w porównaniu z poziomem z 2021 r. W praktyce oznacza to konieczność wdrożenia mechanizmów monitorowania, raportowania i planowania działań w obszarze poprawy efektywności energetycznej w administracji publicznej.

Kontekst gospodarczy

Projekt ustawy jest odpowiedzią na sytuację, w której Polska należy do najbardziej energochłonnych gospodarek Unii Europejskiej. W 2022 r. wskaźnik energochłonności w Polsce wynosił 189,71 kgoe/1000 EUR, podczas gdy średnia unijna to 107,42 kgoe/1000 EUR. Taka dysproporcja negatywnie wpływa na konkurencyjność polskich przedsiębiorstw zarówno na rynku krajowym, jak i międzynarodowym.

Perspektywa wdrożenia

Termin implementacji dyrektywy do polskiego prawa został wyznaczony na 11 października 2025 r. Oznacza to, że przyjęcie ustawy jest niezbędne zarówno z punktu widzenia zapewnienia zgodności z prawem Unii Europejskiej, jak i budowy stabilnych ram krajowej polityki energetycznej.

Autorzy: Dominika Frydryczak, r. pr. Tomasz Brzeziński, Wawrzynowicz i Wspólnicy sp. k.