deregulacja

Nowelizacja a uproszczenia procesu inwestycyjno-budowlanego

W Sejmie trwają prace nad projektem nowelizacji Prawa budowlanego (druk sejmowy nr 1379, Projekt) zmieniającego ustawę z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (u.p.b.). Warto podkreślić iż zapowiedź tego projektu w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów opublikowano już w lutym 2024 r.

Projekt ten jest częścią podjętych działań deregulacyjnych rządu w zakresie uproszczenia procesu inwestycyjno-budowlanego. Mimo iż zawiera on różnorodne zmiany w niniejszym artykule przedstawimy najważniejsze zmiany w zakresie pozwoleń na budowę oraz nowo powstały mechanizm „żółtej kartki”.

Budowy nie wymagające pozwolenia

Zgodnie z art. 28 u.p.b. podstawą rozpoczęcia robót budowlanych jest konieczność uzyskania pozwolenia na budowę przed ich rozpoczęciem. Ustawodawca zdecydował się także na wprowadzenie uproszczonej procedury w postaci zgłoszenia budowy lub robót budowlanych co zostało uregulowane w art. 29 ust. 1 oraz ust. 3 u.p.b., natomiast w przypadku niektórych inwestycji całkowicie zrezygnowano z jakichkolwiek procedur co reguluje art. 29 ust. 2 oraz ust. 4 u.p.b.

Energia z wiatru

Projekt zawiera propozycję zmian w art. 29 ust. 3 dodając w pkt 3 lit. g, gdzie przewidziano zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dla robót budowlanych polegających na instalowaniu na obiekcie budowlanym urządzeń technicznych wraz z masztami, służących do wytwarzania energii elektrycznej z energii wiatru o mocy nie większej niż moc mikroinstalacji w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2024 r. poz. 1361, z późn. zm.). Dodatkowo instalacje te dotyczą urządzeń o łącznej wysokości od 3 m i do 12 m.

Ponadto dodaje się w ust. 4 pkt 3 lit. f u.p.b. gdzie z kolei wskazano, że instalowanie mikroinstalacji wiatrowych o wysokości do 3 m nie będzie wymagało pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia.

Projekt przewiduje także zmianę art. 42 ust. 1 pkt 1 lit. d i pkt 2 lit. b u.p.b., zgodnie z którą przed rozpoczęciem robót budowlanych polegających na instalowaniu na obiekcie budowlanym urządzeń technicznych wraz z masztami, służących do wytwarzania energii elektrycznej z energii wiatru na własne potrzeby lub w celu wprowadzenia do sieci, o mocy nie większej niż moc mikroinstalacji oraz o łącznej wysokości większej niż 3 m i nie większej niż 12 m inwestor zobowiązany będzie zapewnić sporządzenie projektu technicznego oraz ustanowić kierownika budowy.

Warto przy tym dodać iż zmiany w zakresie energii wiatrowej procedowane są również w ustawie o zmianie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 1130). Komisja sejmowa 23 lipca br. przyjęła część poprawek zaproponowanych przez Senat. Ustawa oczekuje więc na skierowanie do podpisu Prezydenta.

Zmiany wynikające z tej ustawy opisywaliśmy w artykule pt. „Nowelizacja ustawy o elektrowniach wiatrowych – wsparcie dla biometanu i nowe ramy inwestycyjne dla energetyki wiatrowej”. Na etapie zapowiedzi projekt ten również opisaliśmy w artykule pt. „Koniec z zasadą 10H? Zapowiedź nowelizacji”.

Magazyny energii elektrycznej

Rozszerzeniu ulegnie również katalog robót budowalnych zwolnionych zarówno ze zgłoszeń jak i posiadania pozwolenia na budowę wskazany w art. 29 ust. 4 u.p.b. Wskazane w tym artykule w pkt 3 lit. c instalacje pomp ciepła, wolno stojących kolektorów słonecznych, urządzeń fotowoltaicznych uzupełniono o magazyny energii elektrycznej o pojemności nominalnej nie większej niż 20 kWh.

Ponadto doprecyzowano ww. przepis wskazując, że do urządzeń fotowoltaicznych o mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 6,5 kW stosuje się obowiązek zawiadomienia organów Państwowej Straży Pożarnej o zakończeniu instalowania tych urządzeń i rozpoczęciu ich użytkowania, przy którym przekazuje się tym organom plan urządzenia fotowoltaicznego dla ekip ratowniczych.

Pozostałe zmiany

Kolejna propozycja zmienia brzmienie art. 29 ust. 3 lit. e dookreślając, że uproszczona procedura tj. zgłoszenie robót budowlanych w zakresie instalacji odnawialnego źródła energii dotyczy biogazu rolniczego o rocznej wydajności do 200 tys. m3 oraz mikroinstalacji do wytwarzania energii elektrycznej z biogazu rolniczego, o których mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii.

Zmianie ulegnie również art. 30 ust. 3 u.p.b., gdzie dodano obowiązek zawiadomienia organów Państwowej Straży Pożarnej „o zakończeniu instalowania instalacji odnawialnego źródła energii o rocznej wydajności biogazu rolniczego do 200 tys. m3 oraz mikroinstalacji do wytwarzania energii elektrycznej z biogazu rolniczego i rozpoczęciu ich użytkowania”.

Wśród zmian zaproponowano także rozszerzenie art. 43 ust. 1aa u.p.b. o obiekty budowlane, dla których, pomimo zwolnienia z pozwolenia na budowę, będzie istniał obowiązek wykonania geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej. Wśród tych obiektów wskazano m. in. obiekty budowlane, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 34 czyli instalacje do wytwarzania wodoru w procesie elektrolizy wraz z infrastrukturą towarzyszącą o łącznej mocy nieprzekraczającej 10 MW.

Mechanizm „żółtej kartki”

Wśród zaproponowanych zmian pojawiła się nowość jaką jest mechanizm ostrzegawczy, inaczej zwany też mechanizmem „żółtej kartki”.

Wprowadzony mechanizm pozwala na ostrzeżenia organów nadzoru budowlanego kierowane do inwestora w przypadku istotnego odstąpienia od dokumentacji projektowej bez wszczynania postępowania administracyjnego w tym zakresie. Organ będzie mógł wiec pouczyć inwestora o konieczności doprowadzenia do stanu zgodnego z przedstawionymi ustaleniami.

Organ nadzoru budowlanego zgodnie z propozycją po upływie 60 dni od pouczenia inwestora albo przed upływem tego terminu jeśli wystąpi o to inwestor ma sprawdzić czy roboty zostały doprowadzone do prawidłowego stanu.

Aktualnie takie odstępstwa wiążą się z wszczęciem przez nadzór budowlany postępowania administracyjnego. Nowo powstały mechanizm ma dać inwestorowi szansę na naprawienie nieprawidłowości, a postępowanie przeprowadzone będzie dopiero, gdy inwestor ich nie naprawi.

Przepisy końcowe i przejściowe

Zgodnie z art. 6 Projektu, w którym uregulowano kwestie spraw wszczętych i niezakończonych wynikających z u.p.b. dla zamierzenia budowlanego, wobec którego przed dniem wejścia w życie Projektu został złożony wniosek o pozwolenie na budowę, wniosek o wydanie odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektonicznobudowlanego albo wniosek o zmianę pozwolenia na budowę lub zostało dokonane zgłoszenie budowy lub wykonywania innych robót budowlanych w przypadku, gdy nie jest wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę, stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym przez Projekt. Oznacza, to że w przypadku spraw wszczętych również będą stosowane przepisy w brzmieniu nadanym przez Projekt.

Należy zaznaczyć iż Projekt ten jest na początkowym etapie prac i jego treść może jeszcze ulec zmianom. Mimo to obecne propozycje w znacznym stopniu wpłyną i uproszczą proces inwestycyjno-budowalny w zakresie rozwoju energii wiatrowej czy biogazu.

Autorzy: Aleksandra Walczak-Porębska, r. pr. Adam Wawrzynowicz, Wawrzynowicz i Wspólnicy sp. k.

Projekt deregulacji sektora energetycznego opublikowany!

Rada Ministrów w marcu br. powołała Rządowy Zespół ds. Deregulacji. Zespół swoje zadania skupiał na rekomendacji zmian legislacyjnych w kierunku uproszczenia regulacji i lepszego ich dostosowania do potrzeb obywateli oraz przedsiębiorców.

Jednym z sektorów, w którym zauważono potrzebę zmian jest energetyka. W związku ze zgłoszonymi potrzebami opracowano projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu dokonania deregulacji w zakresie energetyki (UDER29, Projekt).

Projekt został opublikowany w wykazie prac Rządowego Centrum Legislacji 9 maja br. i został skierowany do konsultacji publicznych, opiniowania i uzgodnień. Poniżej przedstawiamy założenia oraz zmiany jakie wprowadzić ma tenże Projekt.

Koncesje OZE

Projekt ustawy przewiduje wyłączenie obowiązku uzyskania koncesji dla wyłączania energii elektrycznej w instalacjach odnawialnych źródeł energii (OZE) o mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 1MW i nie większej niż 5 MW.

W tym celu zmienione zostanie brzmienie art. 32 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (PE). Przepis ten dotąd wskazywał, że uzyskania koncesji nie wymaga wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania energii elektrycznej w mikroinstalacji lub w małej instalacji.

Analogiczne zmiany wprowadzone zostaną w ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (ustawa OZE).

Należy przy tym zaznaczyć, iż działalność ta zgodnie z nowym brzmieniem art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy OZE, uznana zostanie za rejestrowaną działalność gospodarczą. Oznacza to, iż uznać ją należy za działalność regulowaną w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców, wymagającą wpisu do rejestru wytwórców wykonujących rejestrowaną działalność gospodarczą w zakresie instalacji odnawialnego źródła energii.

Warto dodać iż na wytwórcy energii w instalacji odnawialnego źródła energii spoczywać będą obowiązki wskazane w art. 9 ustawy OZE jak na wytwórcach energii z małych instalacji.

Projekt w przepisach przejściowych wskazuje, że wytwórcy energii elektrycznej w instalacji odnawialnego źródła energii o mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 1 MW i nie większej niż 5 MW, którzy w dniu wejścia w życie Projektu posiadają ważne koncesje na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii, wpisano zostaną z urzędu do rejestru wytwórców energii w instalacji odnawialnego źródła energii, zgodnie z zakresem koncesji, w terminie nie dłuższym niż 90 dni od dnia wejścia w życie (art. 10 ust. 1 Projektu).

Warto także wspomnieć, iż w art. 11 Projektu wskazano, że postępowania o udzielenie, zmianę lub cofnięcie zarówno promesy koncesji jak i koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej w instalacji odnawialnego źródła energii o mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 1 MW i nie większej niż 5 MW, które zostały wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie Projektu zostaną umorzone.

Budowa instalacji fotowoltaicznych

Projekt wprowadza również zmiany w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r. poz. 418, u.p.b.). W art. 29 ust. 3 pkt 3 u.p.b. dodana ma zostać lit. g wskazująca, iż nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu na budynkach albo wolno stojącej instalacji odnawialnego źródła energii tj. instalacji fotowoltaicznej o mocy zainstalowanej nie większej niż 500 kW.

Warunkiem skorzystania z tego zwolnienia ma być wykorzystywanie instalacji wyłącznie do potrzeb własnych, przy czym nie może ona być zlokalizowana na terenie obszarowych form ochrony przyrody jak parki narodowe, rezerwaty przyrody czy parki krajobrazowe.

Ponadto dokonując zgłoszenia tychże robót inwestor powinien dołączyć do zgłoszenia oświadczenie wskazujące, iż planowana instalacja jest prowadzona w celu nieprzyłączania do sieci elektroenergetycznej albo przyłączania do sieci elektroenergetycznej w sposób uniemożliwiający wprowadzanie energii elektrycznej wytworzonej w tej instalacji do tej sieci.

Podobne oświadczenie ma być także częścią wniosku o określenie warunków przyłączenia w przypadku instalacji fotowoltaicznej OZE o mocy nie większej niż 500 kW.

Dodatkowo art. 5 Projektu przewiduje, iż do postępowań w sprawie wydania pozwolenia na budowę dla instalacji, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie Projektu, stosuje się przepisy dotychczasowe.

Forma korespondencji

Kolejną z propozycji zmian w PE jest modyfikacja sposobu prowadzenia korespondencji między przedsiębiorstwami energetycznymi, odbiorcami, organami administracji publicznej oraz innymi podmiotami.

Obecnie art. 3a ust. 1 PE wskazuje, że korespondencja wymieniana jest w postaci papierowej, dokumentowej, elektronicznej lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Po zmianie głównym rodzajem korespondencji ma być komunikacja elektroniczna w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną lub w dedykowanym do obsługi odbiorców portalu internetowym.

Odbiorcy nadal przysługiwać będzie możliwość żądania prowadzenia korespondencji w postaci papierowej, o czym przedsiębiorstwo energetyczne będzie miało obowiązek poinformować przy zawieraniu umowy.

Co więcej zgodnie z art. 7 ust. 1 Projektu korespondencja z odbiorcą, który ma zawartą umowę z przedsiębiorstwem energetycznym i która prowadzona była z tym odbiorcą w postaci papierowej, odbywa się na dotychczasowych zasadach. Przedsiębiorstwo energetyczne wraz z pierwszą korespondencją kierowaną do tego odbiorcy po dniu wejścia w życie Projektu będzie musiało pouczyć o możliwości zmiany na prowadzenie korespondencji za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej.

Rachunki za energię elektryczną

Wśród zmian znalazła się także nowelizacja art. 5 PE, który ma zostać rozszerzony o ust. 6i. Przepis ten ma wskazywać nowy obowiązek dla sprzedawcy energii elektrycznej związany z wystawianiem rachunków dla odbiorcy. Warto przy tym zaznaczyć iż obecnie nie ma przepisów regulujących wygląd rachunków otrzymywanych przez odbiorców w gospodarstwach domowych.

Zgodnie z projektowaną zmianą sprzedawca wystawiając fakturę dla odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym zobowiązany zostanie do dołączenia do tej faktury czytelnego podsumowania rachunku. Podsumowanie zawierać ma najważniejsze informacje, a te mają obejmować łączną kwotę do zapłaty, kwotę do zapłaty za obrót energią elektryczną oraz kwotę do zapłaty za dystrybucję energii.

Pierwsze podsumowanie informacji dołącza się do pierwszej faktury wystawionej po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.

Proces przyłączeniowy

Ostatnią z zaproponowanych w Projekcie zmian jest optymalizacja wykorzystania istniejącej infrastruktury sieciowej i zwiększenia liczby obiektów możliwych do przyłączenia poprzez rozszerzenie koncepcji i formuły cable pooling poprzez umożliwienie realizacji instalacji odnawialnych źródeł energii lub magazynów energii w formule współdzielenia przyłącza.

Warto przy tym wskazać iż cable pooling polega na połączeniu różnych źródeł wytwórczych OZE oraz jak zaproponowano w Projekcie magazynów energii do tej samej sieci elektroenergetycznej. Oznacza to więc iż z jednego przyłącza mogą korzystać dwie lub więcej instalacji, a ponadto, które mogą należeć do jednego lub kilku wytwórców.

Formuła cable poolingu jest możliwa w Polsce od 1 października 2023 r. Przepisy wprowadzające taką możliwość wynikają z ustawy z 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2023 poz. 1762).

Zaproponowane zmiany mają zoptymalizować w ten sposób możliwości wytwórcze przy ograniczonych możliwościach technicznych sieci.

Zgodnie z założeniami Projekt po publikacji ma wejść w życie po upływie 14 dni, z wyjątkiem przepisów o koncesjonowaniu OZE tj. art. 2 pkt 4, art. 3-4 i art. 9-17 Projektu, które wejdą w życie 1 stycznia 2026 r.

Autorzy: Aleksandra Walczak, r. pr. Kamil Iwicki, Wawrzynowicz i Wspólnicy sp.k.