Transformacja energetyczna Polski wymaga nie tylko rozwoju odnawialnych źródeł energii, ale również przebudowy istniejącej infrastruktury paliwowej w sposób umożliwiający integrację paliw nisko- i zeroemisyjnych. W tym kontekście biometan staje się jednym z kluczowych elementów nowego modelu rynku energii. Jego zdolność do bezpośredniego wykorzystania w istniejącej sieci gazowej sprawia, że stanowi on wyjątkowo efektywne narzędzie dekarbonizacji sektora ciepła, przemysłu i transportu.
Odpowiedzią na te wyzwania jest nowy raport Izby Gospodarczej Gazownictwa pt. „Rozwiązania infrastrukturalne na rzecz rozwoju rynku biometanu”, opracowany przez Zespół IGG ds. Rozwoju Rynku Biometanu, przy aktywnym udziale naszej kancelarii Wawrzynowicz i Wspólnicy sp.k., we współpracy z kluczowymi podmiotami sektora energetycznego, gazowego, technologicznego i naukowego.
Dokument przedstawia propozycje rozwiązań dla branży, uwzględniające oczekiwania wszystkich interesariuszy. Raport wskazuje bariery w integracji biometanowni z siecią gazową oraz możliwe rozwiązania techniczne i ekonomiczne, umożliwiające przyłączanie instalacji biometanowych do sieci, ze szczególnym uwzględnieniem sieci dystrybucyjnej. Ponadto analizuje nakłady inwestycyjne dla różnych wariantów integracji instalacji z systemem. Opracowanie bierze pod uwagę zarówno uwarunkowania jakościowe biometanu, jak i specyfikę odbiorców końcowych.
Premiera raportu
Raport został po raz pierwszy zaprezentowany 9 października 2025 r. podczas konferencji IGG „Biometan w sieci gazowej: bariery i rozwiązania”. W wydarzeniu uczestniczyło ponad 150 przedstawicieli administracji publicznej, operatorów systemów gazowych, inwestorów, firm technologicznych i środowisk naukowych. Dyskusja skoncentrowała się na praktycznych aspektach wdrażania rynku biometanu w Polsce oraz na niezbędnych zmianach regulacyjnych, infrastrukturalnych i finansowych.
Raport stanowi dziś jedno z ważniejszych kompendiów wiedzy dla wszystkich uczestników rynku od inwestorów, przez operatorów sieci, po administrację rządową.
Zidentyfikowane bariery rozwoju rynku biometanu
Zespół IGG dokonał kompleksowej diagnozy głównych barier blokujących rozwój rynku biometanu w Polsce. Do najistotniejszych należą ograniczenia infrastrukturalne, w szczególności brak wystarczającej chłonności sieci gazowych. Jest to okres wyrażony w liczbie godzin w roku lub w wartościach procentowych, podczas którego wielkość odbioru paliwa gazowego z sieci gazowej jest mniejsza niż ilość biometanu produkowanego przez daną instalację
Drugą kluczową barierą są wymagania dotyczące parametrów jakościowych paliwa gazowego. W szczególności ciepła spalania biometanu wprowadzanego do sieci gazowej, które wymagają aby gaz wprowadzony do sieci miał jednolite parametry ciepła spalania.
Proponowane rozwiązania infrastrukturalne
Raport przedstawia szeroki katalog rozwiązań technicznych pozwalających na zwiększenie zdolności systemu gazowego do wprowadzania biometanu do sieci. Obejmują one m.in. rozwój połączeń pomiędzy strefami dystrybucyjnymi, budowę instalacji rewersowych umożliwiających przesył nadwyżek z sieci dystrybucyjnej do przesyłowej, bezpośrednie przyłączenia biometanowni do sieci wysokiego ciśnienia, tworzenie punktów zbiorczych dla wielu instalacji oraz rozwój rozwiązań logistycznych w postaci bioLNG i bioCNG.
Istotnym elementem jest również zwiększenie elastyczności samych instalacji wytwórczych poprzez magazynowanie biogazu, buforowanie produkcji oraz okresową produkcję energii elektrycznej w momentach ograniczonej chłonności sieci.
Rekomendowane zmiany legislacyjne
Raport wskazuje na konieczność zmian legislacyjnych w zakresie regulacji parametrów jakościowych gazu. Zespół IGG rekomenduje m.in. podwyższenie dopuszczalnej różnicy ciepła spalania do poziomu ±6% lub całkowite odejście od tego kryterium, wzorem wielu państw europejskich.
Autorzy raportu IGG podkreślają konieczność stworzenia stabilnego systemu wsparcia finansowego, obejmującego zarówno producentów biometanu, jak i operatorów sieci gazowej. Kluczową rolę w tym zakresie powinny odegrać środki pochodzące z Krajowego Planu Odbudowy (KPO), funduszu modernizacyjnego oraz europejskich instrumentów infrastrukturalnych, które mogą istotnie obniżyć nakłady inwestycyjne oraz koszty operacyjne podmiotów uczestniczących w rynku biometanu. Wsparcie to powinno obejmować również opłaty przyłączeniowe dla biometanowni, które obecnie wynoszą 100% kosztów przyłączenia, a ich finansowanie z funduszy celowych mogłoby znacząco zwiększyć atrakcyjność inwestycji i długoterminową trwałość projektu.
Raport rekomenduje wprowadzenie rozwiązań analogicznych do francuskiego systemu certyfikatów produkcji biometanu (CPB), które stymulowałyby produkcję biopaliw gazowych oraz umożliwiały realizację krajowych celów OZE w transporcie.
W tym kontekście istotne jest także uregulowanie kwestii wykorzystania biometanu w ramach systemu ETS i nowego systemu ETS2, tak aby gaz o udokumentowanym pochodzeniu mógł być wliczany w redukcję emisji gazów cieplarnianych (GHG) i zmniejszał obowiązek zakupu uprawnień do emisji.
Ponadto, raport wskazuje na potrzebę wprowadzenia preferencji dla biometanu w systemie zapasów strategicznych, tworzonych i utrzymywanych przez RARS, a także na wdrożenie mechanizmów prawnych zapewniających priorytet w przydziale zdolności magazynowych w podziemnych magazynach gazu.
Opracowanie podkreśla również konieczność stworzenia odrębnej strategii dla rynku biometanu, spójnej z KPEiK i Polityką Energetyczną Polski. Strategia taka powinna w sposób precyzyjny określić rolę biometanu w transformacji energetycznej, wskazać cele oraz potencjał produkcji, zdefiniować kluczowe elementy i uczestników rynku oraz wyznaczyć instrumenty regulacyjne i finansowe, które skutecznie wspierałyby rozwój sektora w długim okresie.
Koszty inwestycyjne jako bariera systemowa
W raporcie szczegółowo oszacowano koszty inwestycyjne na realizację projektów biometanowych.
Dla przykładowej instalacji o wydajności 750 m³/h nakłady inwestycyjne wynoszą od 9,55 do 19,09 mln zł, a koszty roczne utrzymania od 3,671 do 6,996 mln zł. Skala tych wydatków jednoznacznie wskazuje, że bez systemowego wsparcia finansowego rynek nie osiągnie zakładanej dynamiki rozwoju.
Autorzy: r. pr. Tomasz Brzeziński, r.pr. Adam Wawrzynowicz Wawrzynowicz i Wspólnicy