4 września 2026 r. Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 2821/stary numer UD332). Warto przypomnieć, iż zapowiedź projektu pojawiła się w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów już w listopadzie 2025 r., a szczegółowe założenia projektu zostały omówione w jednym z naszych wcześniejszych artykułów.

Przyjęta przez Sejm ustawa wprowadza istotne zmiany w przepisach dotyczących odnawialnych źródeł energii, a przede wszystkim w zakresie biometanu i biogazu rolniczego. Zasadniczy kierunek reformy pozostał zgodny z pierwotnym projektem opublikowanym w Rządowym Centrum Legislacyjnym (RCL). W toku prac parlamentarnych pewne rozwiązania uległy jednak zmodyfikowaniu. Wśród najważniejszych aktualizacji wprowadzonych przez Sejm wymienić można usunięcie regulacji związanych z lądową energetyką wiatrową, wprowadzenie dodatkowych zasad przyłączania instalacji biometanowych, dostosowanie systemu sankcji wobec wytwórców biogazu rolniczego oraz usunięcie alternatywnego mechanizmu rozliczania ujemnego salda dla dużych instalacji fotowoltaicznych.

Jakie zaszły zmiany?

Usunięcie przepisów dotyczących lądowej energetyki wiatrowej

Do najważniejszych zmian wprowadzonych w wyniku poprawek należy usunięcie przepisów dotyczących lądowej energetyki wiatrowej. Projekt nowelizacji opublikowany w Rządowym Centrum Legislacyjnym uwzględniał pakiet regulacji, których celem było usprawnienie procesu lokalizacji i realizacji inwestycji w lądowe elektrownie wiatrowe. Przepisy te obejmowały zmiany w planowaniu przestrzennym oraz kwestie dotyczące pobliskich gmin.

Ponadto początkowo zakładano również wprowadzenie mechanizmu udziału społeczności lokalnych w ekonomicznych efektach inwestycji wiatrowych w formie funduszu partycypacyjnego. Rozwiązanie to miało umożliwić mieszkańcom terenów sąsiadujących z elektrowniami wiatrowymi czerpanie korzyści finansowych z tych inwestycji. W związku z potrzebą sprawnego przeprowadzenia prac legislacyjnych, ostatecznie ustawodawca nie zdecydował się na uwzględnienie wskazanych środków. Skupił się przede wszystkim na kwestii biometanu i biogazu.

Usprawnienie procesu przyłączeniowego dla biometanu

Ustawa uchwalona przez Sejm rozszerzyła regulacje dotyczące sytuacji, w której wnioskodawca nie może uzyskać przyłączenia instalacji biometanowej na żądanych warunkach. Przedsiębiorstwo energetyczne będzie wówczas miało obowiązek wskazania lokalizacji alternatywnej lub poinformowania o maksymalnej dostępnej mocy przyłączeniowej w lokalizacji wskazanej we wniosku.  Powiadomienie pisemne, zawierające taką informację będzie ponadto wymagało odpowiedniego uzasadnienia. Umożliwi to ograniczenie ryzyka zablokowania inwestycji w przypadku braku możliwości przyłączenia w pierwotnie wyznaczonym miejscu. Jest to istotna zmiana, gdyż podobny mechanizm był już przewidziany w przepisach, ale nie dotyczył do tej pory instalacji biometanowych.

System kontroli i kar

Zmodyfikowany został również system kontroli i sankcji wobec wytwórców biogazu rolniczego. Pierwotna wersja projektu przewidywała już stopniowanie sankcji za naruszenie obowiązków. Nowe przepisy wprowadzają natomiast wyraźny wymóg wykorzystywania do wytwarzania energii elektrycznej z biogazu rolniczego wyłącznie biogazu rolniczego, którego nieprzestrzeganie objęto zróżnicowanym systemem odpowiedzialności. Jak wskazano podczas posiedzenia Sejmu „dotychczasowe przepisy były wyjątkowo surowe, a kara nieadekwatna do przewinienia (…) Obecne propozycje pozwalają naprawić wytwórcy swój błąd, a kara wykluczenia na 3 lata będzie stosowana tylko w przypadku recydywy takiego błędu.”

Usunięcie alternatywnego rozliczania ujemnego salda fotowoltaiki

Początkowo przewidywano także 12-miesięczny mechanizm alternatywnego rozliczania ujemnego salda dla instalacji fotowoltaicznych o mocy powyżej 1 MW. Do skorzystania z takiego rozwiązania konieczne miało być ograniczenie ilości energii elektrycznej wprowadzanej do sieci do 50% mocy zainstalowanej. Ustawodawca usunął ten mechanizm w toku prac parlamentarnych.

Przesunięcie terminów

Dotychczasowy projekt zakładał również, iż wydanie aktu prawnego niezbędnego do przeprowadzenia pierwszej aukcji dla instalacji OZE wytwarzających biometan o mocy zainstalowanej większej niż 1 MW nastąpi do 31 lipca 2026 r. Ze względu na przedłużające się prace legislacyjne zdecydowano się jednak na przesunięcie wskazanego terminu na wydanie rozporządzenia, które określi maksymalne ilości i wartości biometanu do sprzedaży w pierwszej aukcji na 31 maja 2027 r. Ustawodawca chce tym samym uniknąć luki pomiędzy wejściem w życie nowych przepisów a możliwością faktycznego przeprowadzenia pierwszej aukcji.

Podsumowanie

Nowelizacja ustawy o odnawialnych źródłach energii w obecnym brzmieniu koncentruje się przede wszystkim na wsparciu rozwoju rynku biometanu i biogazu rolniczego. Wprowadza kluczowe mechanizmy promowania instalacji biometanowych oraz ułatwienia w realizacji inwestycji. W toku prac nad projektem dokonano kilku istotnych zmian, dostosowując pewne rozwiązania do aktualnych potrzeb rynku i celów transformacji energetycznej. W efekcie nowe regulacje mają sprzyjać zwiększeniu wykorzystania tych źródeł energii w Polsce.

Autorzy: Marika Mizgajska, r. pr. Adam Wawrzynowicz, Wawrzynowicz i Wspólnicy sp.k.