31 lipca 2026 r. Sejm uchwalił Ustawę zmieniającą ustawę o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 2750, Projekt komisyjny).
Ustawa ta stanowi odpowiedź na rozbieżności interpretacyjne dotyczące stosowania przepisów przejściowych regulujących obowiązki inwestorów realizujących proces przyłączenia do sieci elektroenergetycznej, w szczególności w zakresie zaliczek, zabezpieczeń oraz realizacji tzw. kamieni milowych.
Cel ustawy
Celem nowelizacji jest usunięcie problemów interpretacyjnych z ustawy z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw [Dz.U. z 2026 r., poz.516], którą omawialiśmy w jednym z poprzednich artykułów. Zmiany te mają charakter doprecyzowujący i dotyczą przede wszystkim terminów obowiązywania przepisów pierwotnej ustawy. Obecne brzmienie ustawy powoduje bowiem, że część dotychczasowych regulacji wchodzi w życie po upływie sześciu miesięcy.
Takie rozwiązanie spowodowało powstanie luki w okresie obowiązywania przepisów względem podmiotów w zaawansowanym procesie przyłączeniowym. W konsekwencji w istotny sposób wpłynęło to na wysokość kwot, terminy oraz zakres stosowania przepisów. Problemy interpretacyjne oraz kontrowersje ze strony inwestorów i operatorów systemów elektroenergetycznych przyczyniły się do konieczności wprowadzenia nowelizacji, która pozwoli zapewnić jednolite stosowanie prawa.
Przewidywane zmiany
Do najistotniejszych zmian, które wprowadza nowelizacja zaliczyć można, m.in. doprecyzowanie terminów poprzez zastąpienie odwołań do wyrażenia „wejście w życie ustawy” konkretnymi datami. W efekcie za datę referencyjną przyjęto „30 kwietnia 2026 r.”, a pozostałe terminy określone jako liczba miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy wskazano poprzez odpowiednie daty kalendarzowe.
Wydłużono ponadto termin wnoszenia zaliczek o 6 miesięcy. W obecnej wersji ustawy mowa jest bowiem o 60 miesiącach od dnia jej wejścia w życie (dla wskazanych podmiotów) i o 6 miesiącach dla podmiotów innych. Po zmianie będzie to jednak 66 miesięcy oraz 12 miesięcy od dnia 30 kwietnia 2026 r.
Wysokość zaliczek i zabezpieczeń zostanie doprecyzowana. Ustawa przewiduje ponadto wprowadzenie limitu w wysokości 3 mln zł w przypadku kwoty ¼ wysokości zabezpieczenia. Termin wniesienia ww. zabezpieczenia wyznaczono natomiast do 30 kwietnia 2027 r. Stanowi to jego wydłużenie o 6 miesięcy w stosunku do dotychczasowych przepisów. W przypadku skutków prawnego niewniesienia zabezpieczenia w terminie zdecydowano się zastąpić termin „warunki przyłączenia tracą ważność’ wyrazami „umowa o przyłączenie wygasa z mocy prawa”. Takie rozwiązanie pozwoli wyeliminować możliwość stosowania dwóch sankcji za to samo naruszenie.
Istotną zmianą jest również uwzględnienie w nowelizacji przepisów przejściowych, przewidujących ponowny bieg terminów oraz zapewniających ochronę przed utratą ważności warunków przyłączenia i wygaśnięciem umów o przyłączenie do sieci do czasu upływu nowych terminów (art. 2 ustawy zmieniającej). Obniżony zostanie również limit kwotowy o połowę w zakresie wymaganej wysokości złożenia zabezpieczenia wykonania zobowiązań.
Wskazane zmiany w zakresie terminów nie są jednak jedynymi, na które zdecydował się ustawodawca. Doprecyzowano i wydłużono bowiem także terminy na zawiadomienie operatora. Nowe przepisy wskazują, iż w przypadku ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę turbiny wiatrowej w zakresie niezbędnym do realizacji co najmniej 80% mocy zainstalowanej elektrycznej instalacji objętej tą umową lub w przypadku przyłączenia sieci – mocy zainstalowanej elektrycznej instalacji planowanej do przyłączenia za pośrednictwem tej sieci, termin ten wynosić będzie 6 miesięcy od 30 października 2026 r. Na zawiadomienie o uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę przewidziane będą 3 miesiące od dnia 30 października 2026 r.
Ponadto doprecyzowano zakres wyłączenia stosowania wymogów wskazanych w art. 14 ust. 1 poprzez wskazanie, że dotyczą one przypadków zaistniałych przed dniem 30 kwietnia 2026 r.
Wpływ zmian
Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy, zaproponowane zmiany pozwolą wyeliminować zagrożenie utrzymania ciągłości prowadzonych procesów inwestycyjnych przez przyłączane podmioty. Z perspektywy inwestorów proponowane rozwiązania oznaczają przede wszystkim większą przewidywalność procesu przyłączeniowego.
Nowelizacja pozwoli także na zagwarantowanie jednoznaczności w zakresie interpretacji obowiązków oraz ograniczenie ryzyka ponoszenia nieuzasadnionych konsekwencji finansowych. Uwzględnienie stosownego czasu umożliwi także skuteczniejsze zaadoptowanie się do zmian. Co istotne, ustawa zmieniająca zapewni również doprecyzowanie terminów dla projektów w najbardziej zaawansowanym etapie technicznym i budowlanym, które do tej pory wzbudzały liczne kontrowersje. Nowelizacja Prawa energetycznego stanowi istotny krok w kierunku stworzenia bardziej jasnych i przejrzystych regulacji dla sektora energetycznego.
Autorzy: Marika Mizgajska, r. pr. Adam Wawrzynowicz, Wawrzynowicz i Wspólnicy sp.k.