EU ETS

CBAM w polskim prawie – co czeka przemysł?

Aktualności, Budownictwo, Ciepłownictwo, Elektroenergetyka, Energetyka, Gaz, Klimat, OZE, Samorządy, Środowisko, , , , , , Możliwość komentowania CBAM w polskim prawie – co czeka przemysł? została wyłączona

30 sierpnia 2024 r. w wykazie Rządowego Centrum Legislacji opublikowany został projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji oraz niektórych innych ustaw (numer w wykazie: UC38, Projekt).

Celem Projektu jest zapewnienie stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956 z dnia 10 maja 2023 r. ustanawiającego mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 (Dz. Urz. UE L 130 z 16.05.2023, str. 52, Rozporządzenie CBAM) (ogólnie przedstawionego w artykule „Porozumienie w sprawie CBAM”) oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/1773 z dnia 17 sierpnia 2023 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956 w odniesieniu do obowiązków sprawozdawczych do celów mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 w okresie przejściowym (Dz. Urz. UE L 228 z 15.09.2023, str. 94, Rozporządzenie wykonawcze). O Rozporządzeniu wykonawczym szerzej pisaliśmy w odrębnym artykule „Przepisy wykonawcze dla okresu przejściowego CBAM”.

Założenia mechanizmu CBAM

Aby lepiej zrozumieć znaczenie zmian, jakie wprowadzić ma Projekt, w pierwszej kolejności należy przedstawić założenia Rozporządzenia CBAM. Akt ten ustanawia obowiązkowy system rozliczania emisji gazów cieplarnianych dotyczący importowanych do Unii Europejskiej (UE) towarów – tzw. mechanizm CBAM (ang. Carbon Border Adjustment Mechanism, pl. mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2), nazywany również granicznym podatkiem węglowym. Rozporządzenie CBAM zakłada stosowanie do towarów importowanych do UE systemu podobnego do europejskiego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych mającego zastosowanie do produkcji wewnątrzunijnej (EU ETS), polegającego na obowiązku raportowania, a następnie rozliczania emisji gazów cieplarnianych generowanych przy procesie produkcji towaru.

Rozporządzenie CBAM docelowo, poprzez wprowadzenie obowiązku zakupu i umorzenia dedykowanych jednostek emisji – certyfikatów CBAM – w celu rozliczenia emisji, nałoży na importowane towary ciężar finansowy odpowiadający emisji gazów cieplarnianych generowanych przy produkcji importowanych towarów w państwach trzecich, co ma zapobiec ucieczce emisji gazów cieplarnianych, a przez to przełożyć się na zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych na świecie i wspieranie celów Porozumienia paryskiego, również przez stworzenie zachęt do redukcji emisji dla operatorów w państwach trzecich.

Mechanizm CBAM będzie miał zastosowanie do importu określonych w załączniku I towarów przywożonych na obszar celny UE z sektorów produkcji cementu, energii elektrycznej, nawozów, żeliwa i stali, aluminium oraz wodoru. Warto także podkreślić, że przepisy Rozporządzenia CBAM nie mają zastosowania do tych towarów jeśli ich wartość rzeczywista nie przekracza niewielkiej wartości rozumianej jako nieprzekraczającej 150 euro. Ponadto Rozporządzenie CBAM nie obejmuje swoimi przepisami towarów znajdujących się w bagażach osobistych podróżnych z państw trzecich (również gdy są to niewielkie wartości), a także towarów związanych z działaniami wojskowymi.

Mechanizm CBAM w okresie przejściowym

Prawodawca unijny uznał, że najlepszym rozwiązaniem będzie stopniowe wprowadzanie mechanizmu CBAM. Przez to art. 32 Rozporządzenia CBAM przewiduje okres przejściowy, w którym ma zostać nałożony obowiązek raportowania. Okres przejściowy rozpoczął się 1 października 2023 r. i będzie trwał do 31 grudnia 2025 r. W okresie tym zgłaszający objęci obowiązkiem sprawozdawczym, tj. importerzy i pośredni przedstawiciele celni, zostali zobowiązani do składania kwartalnych sprawozdań w zakresie raportowania emisji wbudowanych gazów cieplarnianych w importowane towary.

Następnie od 1 stycznia 2026 r. rozpocznie się okres docelowy, kiedy w pełni będą obowiązywały wszystkie przewidziane obowiązki. W tym okresie, aby dokonać przywozu towarów objętych mechanizmem CBAM na obszar celny UE, zgłaszający będzie musiał uzyskać status upoważnionego. Upoważnieni będą mieli obowiązek co roku deklarować ilość towarów przywiezionych do UE w poprzednim roku oraz związane z nimi emisje, a następnie rozliczać ww. emisje odpowiednią liczbą certyfikatów CBAM. Z uwagi na wskazany wyżej podział na okres przejściowy i docelowy, wdrożenie mechanizmu CBAM na gruncie prawa polskiego będzie wprowadzane stopniowo i będzie zależne od harmonogramu przyjmowania unijnych aktów normatywnych.

Cele ogólne Projektu i właściwe organy

Przechodząc już do treści Projektu, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, iż wprowadza on zmiany przede wszystkim w ustawie z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz. U. z 2022 r. poz. 673 oraz z 2024 r. poz. 834, Ustawa). Zasadniczo Projekt ma na celu zapewnienie stosowania przepisów w zakresie odnoszącym się do okresu przejściowego funkcjonowania mechanizmu CBAM oraz przyznawania, odmowy przyznania lub cofania statusu upoważnionego zgłaszającego, mimo że te zagadnienia odnoszą się już do okresu docelowego.

Głównym zamierzeniem projektodawców było określenie w przepisach krajowych organów właściwych do przeprowadzania przewidzianej ww. aktach normatywnych tzw. procedury korekty oraz do nakładania administracyjnych kar pieniężnych na podmioty niewywiązujące się z obowiązków sprawozdawczych, uregulowanie aspektów proceduralnych tych postępowań oraz doprecyzowanie w przepisach kwestii dotyczących dostępu do rejestru przejściowego CBAM, za pośrednictwem którego zgodnie z przepisami prawa UE sprawozdania CBAM, są składane.

Z Projektu wynika, że właściwym organem w odniesieniu do ww. przepisów dotyczących korekty sprawozdań czy wymierzania kar administracyjnych ma być Krajowy ośrodek bilansowania i zarzadzania emisjami (KOBiZE). Zgodnie z art. 4 Ustawy wykonywanie zadań KOBiZE powierza się Instytutowi Ochrony Środowiska – Państwowemu Instytutowi Badawczemu w Warszawie.

Rozwiązania okresu przejściowego w prawie polskim

W zakresie wspomnianego już mechanizmu CBAM w okresie przejściowym projektowany do dodania w Ustawie rozdział 9a wskazuje, że zgłaszający za każdy kwartał od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2025 r. będzie składał sprawozdania w rejestrze przejściowym, nie później niż miesiąc od zakończenia danego kwartału. Sprawozdanie ma zawierać następujące informacje:

  • całkowitą ilość każdego rodzaju towarów, określoną dla każdej instalacji wytwarzającej towary w państwie pochodzenia;
  • rzeczywisty całkowity poziom emisji wbudowanych;
  • całkowite emisje pośrednie;
  • opłatę emisyjną należną w państwie pochodzenia za emisje wbudowane w towary przywożone, z uwzględnieniem rabatów lub innej dostępnej formy rekompensaty.

Zgodnie z art. 54d Projektu możliwe ma być wystąpienie z wnioskiem o zezwolenie na ponowne złożenie sprawozdania lub o jego korektę po upływie terminu. KOBiZE w terminie 21 dni ma możliwość uwzględnienia bądź też odmowy wniosku. Warto podkreślić fakt, że w przypadku odmowy zgłaszającemu przysługiwać ma skarga do sądu administracyjnego w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), wnoszona za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej Krajowego ośrodka.

Natomiast przyznawanie statusu upoważnionego zgłaszającego zostanie uregulowane w nowo dodanym rozdziale 9b Ustawy. Kryteria przyznawania tego statusu określone są w art. 17 ust. 2 Rozporządzenia CBAM i są to m.in.:

  • niedopuszczenie się przez wnioskodawcę poważnego naruszenia ani powtarzających się naruszeń przepisów prawa celnego, przepisów podatkowych, przepisów dotyczących nadużyć na rynku, przepisów Rozporządzenia CBAM ani aktów delegowanych i wykonawczych przyjętych na jego mocy, a w szczególności brak bycia notowany za poważne przestępstwa związane z własną działalnością gospodarczą w ciągu pięciu lat poprzedzających rok złożenia wniosku;
  • wykazanie się zdolnością finansową i operacyjną do wypełnienia zobowiązań wynikających z Rozporządzenia CBAM;
  • posiadanie siedziby w państwie członkowskim złożenia wniosku;
  • posiadanie numeru EORI.

Właściwym organem w przedmiocie przyznania tego statusu będzie właściwy dyrektor izby administracji skarbowej.

Administracyjne kary pieniężne

Z kolei kwestia administracyjnych kar pieniężnych uregulowana zostanie w nowym rozdziale 9c Ustawy. W przepisach tego rozdziału wskazano, że KOBiZE ustala wysokość kary w oparciu o iloczyn liczby ton niezgłoszonych emisji oraz stawkę, która stanowić ma równowartość od 10 do 50 euro. Kara może zostać nałożona w przypadku m.in. gdy zgłaszający nie podjął niezbędnych działań w celu dopełnienia obowiązku złożenia sprawozdania CBAM lub gdy sprawozdanie jest nieprawidłowe lub niekompletne, a zgłaszający nie podjął niezbędnych działań w celu skorygowania sprawozdania, mimo wszczętej procedury korekty. Jednak, jeśli zgłaszający wykaże, że podjął niezbędne działania w celu złożenia lub skorygowania sprawozdania, postępowanie o nałożenie kary już rozpoczęte zostanie umorzone, a jeśli jeszcze go nie wszczęto, stanowi to podstawę do niepodejmowania dalszych działań przez KOBiZE.

Do ustalenia wysokości kary brane pod uwagę będą takie czynniki jak:

  • zakres niezgłoszonych informacji;
  • niezgłoszone ilości przywiezionych towarów i niezgłoszone emisje związane z tymi towarami;
  • gotowość zgłaszającego objętego obowiązkiem sprawozdawczym do zastosowania się do wniosku o udzielenie informacji lub skorygowania sprawozdania CBAM;
  • umyślne działanie lub zaniedbanie ze strony zgłaszającego objętego obowiązkiem sprawozdawczym;
  • dotychczasowe działania zgłaszającego objętego obowiązkiem sprawozdawczym w zakresie wywiązywania się z obowiązków sprawozdawczych;
  • poziom współpracy zgłaszającego objętego obowiązkiem sprawozdawczym mającej na celu zaprzestanie naruszania przepisów;
  • okoliczność, czy zgłaszający objęty obowiązkiem sprawozdawczym, dobrowolnie podjął działania mające na celu zapewnienie, by w przyszłości nie dochodziło do podobnych naruszeń.

Co więcej, w przypadku złożenia więcej niż dwóch niekompletnych czy też nieprawidłowych sprawozdań z rzędu lub też nieprzedłożenia sprawozdania w terminie ponad 6 miesięcy stosuje się wyższy wymiar kary. Wysokość stawki ustalana będzie jako średni kurs euro w przeliczeniu na złote przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy miesiąca następującego po zakończeniu kwartału, w którym powstał obowiązek złożenia danego sprawozdania. Od decyzji o nałożeniu kary przysługiwać ma odwołanie do ministra właściwego do spraw klimatu.

Dostęp do spraw podatkowych

Projekt wprowadza zmiany również w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383, z późn. zm., Ordynacja). Zgodnie ze zmianą w art. 299 § 3 Ordynacji organy podatkowe będą upoważnione do udostępniania KOBiZE informacji wynikających z akt spraw podatkowych – na potrzeby realizacji zadań w okresie przejściowym, oraz ministrowi właściwemu do spraw klimatu. W wyniku powyższej zmiany KOBiZE oraz minister właściwy do spraw klimatu będą mogli otrzymać od organów celnych informacje dotyczące przywozu na obszar celny UE towarów objętych Rozporządzaniem CBAM, co będzie konieczne przy weryfikacji sprawozdań w procedurze korekty oraz przy wymierzaniu administracyjnych kar pieniężnych.

Przepisy końcowe i wejście w życie przyszłej ustawy

W art. 7 ust. 1 Projektu uregulowano status prawny sprawozdań złożonych przed wejściem w życie ustawy zapoczątkowanej Projektem. Regulacja ta jest konieczna, ponieważ zgodnie z art. 35 ust. 1 Rozporządzenia CBAM oraz art. 8 ust. 1 Rozporządzenia wykonawczego zgłaszający są zobowiązani do składania sprawozdań CBAM zaczynając od czwartego kwartału 2023 r. Projekt przewiduje, że sprawozdania już złożone, bezpośrednio na podstawie przepisów prawa UE, uznane zostaną za sprawozdania za okres sprawozdawczy, do którego się odnoszą.

W art. 7 ust. 2 Projektu określono termin zakończenia procedury korekty w odniesieniu do sprawozdań wymaganych za czwarty kwartał 2023 r., które nie zostały złożone. Jak wskazuje Projekt, w takiej sytuacji procedura korekty zakończy się po upływie 3 miesięcy od dnia jego wejścia w życie.

Projektowana ustawa przewiduje termin wejścia w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Należy pamiętać, że jest to wyłącznie projekt na etapie konsultacji i uzgodnień, więc treść proponowanych zapisów może wciąż ulec zmianie do czasu ich wejścia w życie.

Autorka: Aleksandra Walczak, Wawrzynowicz & Wspólnicy sp. k.

Przepisy wykonawcze dla okresu przejściowego CBAM

Aktualności, Budownictwo, Energetyka, Klimat, Środowisko, , , , Możliwość komentowania Przepisy wykonawcze dla okresu przejściowego CBAM została wyłączona

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2023/956 z dnia 10 maja 2023 r. ustanawiające mechanizm dostosowania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 (Rozporządzenie CBAM) oficjalnie weszło w życie 17 maja 2023 r., dzień po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, jednak większość jego przepisów zacznie być stosowana dopiero od 1 października 2023 r.

W jednym z artykułów opisywaliśmy już czego dotyczy ww. mechanizm dostosowania cen na granicach pod względem emisji dwutlenku węgla (ang. Carbon Border Adjustment Mechanism) (CBAM), jednak po krótce przypomnimy na czym polega to regulacja. W dalszej części zajmiemy się z kolei rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2023/1773 z dnia 17 sierpnia 2023 r. ustanawiającym zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/956 w odniesieniu do obowiązków sprawozdawczych do celów mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 w okresie przejściowym (Rozporządzenie wykonawcze).

CBAM – kluczowy element Fit for 55

Rozporządzenie CBAM jest częścią pakietu klimatycznego, unijnego programu Fit for 55, który zakłada ograniczenie emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 55% do 2030 r. w porównaniu z poziomami z 1990 r. Stanowi on krok ku neutralności klimatycznej przewidzianej w Europejskim Zielonym Ładzie.

Mechanizm ustalający cenę za dwutlenek węgla emitowany podczas produkcji towarów, które są importowane do Unii Europejskiej (UE) ma być przełomowym narzędziem przyśpieszającym dekarbonizację europejskiego przemysłu. CBAM dąży do zapobiegania „dumpingowi środowiskowemu” bądź „wyciekowi emisji”, czyli sytuacji, w której przedsiębiorstwa z siedzibą w UE przenoszą wysokoemisyjną produkcję za granicę do krajów z mniej rygorystyczną polityką klimatyczną niż w UE, lub gdy unijne produkty są zastępowane bardziej wysokoemisyjnymi produktami importowanymi.

System ma przede wszystkim pozwolić na to, żeby unijni importerzy kupowali certyfikaty węglowe odpowiadające cenie, jaką musieliby zapłacić, gdyby towary zostały wyprodukowane w ramach unijnych reguł ustalania cen emisji dwutlenku węgla. Z kolei gdy producent spoza UE wykaże, że zapłacił już cenę za dwutlenek węgla wykorzystany do produkcji importowanych towarów w państwie trzecim, odpowiedni koszt może zostać w całości odliczony dla importera z UE. CBAM ma zatem zagwarantować, że cena emisji dwutlenku węgla w przywozie będzie równoważna z ceną emisji dwutlenku węgla w produkcji krajowej, zapewniając w ten sposób realizację unijnych celów klimatycznych.

W pierwszej fazie – fazie przejściowej – importerzy będą musieli jedynie zgłaszać emisję gazów cieplarnianych wbudowanych w ich import, pochodzących z produkcji towarów do chwili ich przywozu na obszar celny UE (emisje bezpośrednie), bez żadnych płatności ani dostosowań finansowych. System będzie się zatem sprowadzał do obowiązków sprawozdawczych – jego celem będzie gromadzenie danych. Natomiast emisje pośrednie zostaną objęte systemem po okresie przejściowym, na podstawie w międzyczasie określonych metod.

Po wejściu w życie stałego systemu, który zostanie oparty na zmienionych zasadach Unijnego Systemu Handlu Emisjami (EU ETS), importerzy będą musieli co roku deklarować ilość towarów zaimportowanych do UE w poprzednim roku oraz związanych z nimi GHG (wskaźnik emisji gazów cieplarnianych). W dalszej kolejności będą oni przekazywać odpowiednią liczbę certyfikatów CBAM do umorzenia.

Rozporządzenie wykonawcze – rozwiązania dla okresu przejściowego

Rozporządzenie wykonawcze, które zawiera przepisy o okresie przejściowym do systemu CBAM zostało przyjęte przez Komisję Europejską (KE) 17 sierpnia 2023 r. i opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 15 września 2023 r. Formalne wejście w życie przepisów Rozporządzenia wykonawczego nastąpiło parę dni temu, tj. 16 września 2023 r.

Rozporządzenie wykonawcze doprecyzowuje obowiązki sprawozdawcze i metody tymczasowego obliczania emisji wbudowanych, które uwalniane są podczas procesu produkcji towarów. Samo Rozporządzenie CBAM zacznie obowiązywać w fazie przejściowej od 1 października 2023 r. do 31 grudnia 2025 r., a pierwszy okres sprawozdawczy dla importerów zakończy się 31 stycznia 2024 r.

W oparciu o art. 4 ust. 3 Rozporządzenia wykonawczego do 31 lipca 2024 r. w stosunku do każdego przewozu towarów, jeśli zgłaszający nie ma wszystkich niezbędnych informacji w sprawozdaniu, tj. gdy wartości rzeczywiste emisji zmierzone na poziomie instalacji nie będą dla niego dostępne, może on stosować wartość domyślną jako metodę określenia wielkości emisji. Wartości te udostępnione są przez KE w załączniku nr IV ust. 4 do Rozporządzenia CBAM. Art. 5 Rozporządzenia wykonawczego natomiast wskazuje na możliwość stosowania wartości szacunkowych jako odstępstwa od wyżej wskazanego art. 4. Ten wyjątek powoduje, że aż 20% całkowitej wielkości emisji może być oparte na szacunkach operatorów instalacji.

Rozporządzenie wykonawcze wprowadza także możliwość modyfikacji i korekty sprawozdań CBAM. Okres na takie działanie zgodnie z art. 9 ust. 1 Rozporządzenia wykonawczego wynosi dwa miesiące od zakończenia odpowiedniego kwartału sprzedażowego. Przewidziano również wyjątek od tego terminu, gdzie zgłaszający może zmodyfikować sprawozdanie za dwa pierwsze okresy do dnia zakończenia terminu za trzeci okres. Aby złożyć ponownie sprawozdanie lub wprowadzić korekty po upływie terminu, należy złożyć wniosek do właściwego organu w terminie roku od zakończenia odpowiedniego kwartału sprawozdawczego. Po wyrażeniu zgody, zgłaszający ma miesiąc od dnia zezwolenia na wprowadzenie korekty.

Na potrzeby okresu przejściowego stworzony zostanie, zgodnie z art. 10 Rozporządzenia wykonawczego, rejestr przejściowy CBAM. Ma być to elektroniczna baza danych, która zawierać będzie wspólne elementy danych na potrzeby sprawozdawczości. Art. 11 ust. 1 Rozporządzenia wykonawczego natomiast odpowiada za kontrolowanie sprawozdań z okresu przejściowego. Kontrola sprawozdań odbyć się może w czasie okresu przejściowego jak również trzy miesiące po upływie terminu do złożenia ostatniego sprawozdania. Ma ona na celu ocenę przestrzegania obowiązków związanych ze sprawozdaniem.

Dodatkowo KE opracowuje szczegółowe wytyczne, materiały szkoleniowe i samouczki, które mają pomóc państwom członkowskim w momencie rozpoczęcia stosowania systemu przejściowego.

Autorka: Aleksandra Walczak, Wawrzynowicz & Wspólnicy sp. k.

Fit for 55, czyli propozycje wdrożenia nowych celów redukcyjnych UE

Aktualności, Budownictwo, Energetyka, Klimat, Środowisko, , , , , , , , , , , , , , , , , , Możliwość komentowania Fit for 55, czyli propozycje wdrożenia nowych celów redukcyjnych UE została wyłączona

Fit for 55

Komisja Europejska przyjęła komunikat Fit for 55, mający na celu dostosowanie polityki unijnej do  obniżenia emisji gazów cieplarnianych netto o co najmniej 55 procent do 2030 r., w stosunku do poziomu z 1990 r. Fit for 55 stanowi konsekwencje przyjęcia w 2019 r. Europejskiego Zielonego Ładu oraz zaakceptowanego rok później przez wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej, wspomnianego zwiększonego celu redukcji emisji o 55% do 2030 r.  

Wśród przyjętych założeń przewidziano, m.in.:

  • reformę systemu handlu emisjami EU ETS;
  • propozycję mechanizmu dostosowania śladu węglowego na granicy (CBAM);
  • rewizję dyrektywy o wykorzystaniu infrastruktury paliw alternatywnych;
  • zmiany w dyrektywie o odnawialnych źródłach energii;
  • rewizję regulacji o podziale obciążeń (ESR);
  • rewizję dyrektywy o opodatkowaniu energetyki;
  • rozwiązania na rzecz walki z emisjami metanu;
  • rewizję regulacji dot. standardów emisji CO2 w samochodach pasażerskich i lekkich pojazdach komercyjnych.

Infrastruktura paliw alternatywnych

Jednym z filarów pakietu Fit for 55 jest projekt rozporządzenia w sprawie wdrażania infrastruktury paliw alternatywnych oraz uchylającego Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/94/UE.

Zmiany regulacji w zakresie infrastruktury paliw alternatywnych stanowią wyraz dążeń Unii Europejskiej do zredukowania emisji CO2. Powyższemu celowi służyć ma m.in. dostosowanie infrastruktury do rosnącego użycia paliw odnawialnych i niskoemisyjnych.

Komisja Europejska zawarła w projekcie, zobowiązanie dla każdego państwa członkowskiego do przygotowania i przesłania do 1 stycznia 2024 r. Komisji projektu krajowych ram polityki rozwoju rynku w zakresie paliw alternatywnych w sektorze transportu oraz rozmieszczenie odpowiedniej infrastruktury. Krajowe ramy polityki mają zawierać m.in. ocenę obecnego stanu i możliwości przyszłego rozwoju

Projekt rozporządzenia w sprawie infrastruktury paliw alternatywnych ma ponadto wpływać korzystnie na powstawanie infrastruktury tankowania wodoru. W projekcie przewidziano przepisy mające na celu zapewnienie minimalnej ilość ogólnodostępnych punktów tankowania wodoru dedykowanych do pojazdów ciężarowych i pojazdów lekkich w sieci bazowej i kompleksowej TEN-T. Zgodnie z założeniami projektu, co 150 km wzdłuż sieci bazowej TEN-T oraz w każdym węźle miejskim dostępna ma być jedna stacja paliw.

System ETS

Kolejny istotny element przewidziany w pakiecie to projekt zmiany dyrektywy 2003/87/WE ustanawiającej system handlu uprawnieniami emisji gazów cieplarnianych w Unii Europejskiej oraz decyzji (UE) 2015/1814 w sprawie ustanowienia i funkcjonowania rezerwy stabilności rynkowej dla unijnego systemu handlu uprawnieniami emisji gazów cieplarnianych.

Jako cele zmiany dyrektywy 2003/87/WE oraz decyzji 2015/1814 Komisja Europejska wskazała przede wszystkim:  

  • wzmocnienie systemu EU ETS w jego obecnym zakresie w celu zapewnienia odpowiednich wkładów w ogólny cel wynoszący co najmniej – 55 % emisji gazów cieplarnianych w porównaniu z 1990 r.;
  • zapewnienie ciągłej, skutecznej ochrony sektorów narażonych na znaczne ryzyko wycieku emisji przy jednoczesnym zachęcaniu do stosowania technologii niskoemisyjnych;
  • dokonanie przeglądu wykorzystania przychodów ze sprzedaży aukcyjnej oraz wielkości i funkcjonowania finansowania niskoemisyjnych mechanizmów;
  • przegląd systemu monitorowania, raportowania i weryfikacji emisji CO2 z transportu morskiego w    celu uwzględnienia jego włączenia w EU ETS.

W komunikacie Ministerstwa Klimatu i Środowiska dotyczącym pakietu Fit for 55 za korzystne dla Polski, uznano w m.in. poniższe rozwiązania dot. systemu ETS:

  • zachowanie elementów redystrybucyjnych w ETS w postaci puli solidarnościowej oraz zwiększenie Funduszu Modernizacyjnego;
  • zachowanie darmowych uprawnień w systemie ETS;
  • zachowanie kryteriów dla podziału zobowiązań państw członkowskich w zakresie sektorów nie objętych system handlu emisjami.

Zaproponowany unijny system handlu emisjami odnosi się także do produkcji wodoru. Ma on objąć w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji produkcję wodoru za pomocą elektrolizerów

Wodór

Jako jeden z istotnych czynników mających umożliwić ograniczenie emisji gazów cieplarnianych netto o co najmniej 55% do 2030 r. Komisja Europejska wskazała wykorzystanie innowacyjnych nośników energii m.in. wodoru pochodzącego w szczególności z energii odnawialnej. Zgodnie z założeniami przedstawionymi w pakiecie, wodór może być stosowany jako paliwo, nośnik energii lub surowiec.
W konsekwencji, jego zastosowanie może zmniejszyć emisje w sektorach, w których ich ograniczenie jest szczególnie problematyczne tj. w przemyśle oraz w transporcie.

Wśród celów szczegółowych w powyższym zakresie Komisja Europejska wskazała powstanie 40 GW odnawialnych elektrolizerów wodoru do 2030 r.  oraz produkcję 10 milionów ton odnawialnego wodoru.

Pakiet Fit for 55 jest określany mianem największej w historii Unii Europejskiej reformy klimatyczno-energetycznej. Zdaniem Komisji Europejskiej ma on przypieczętować pozycję UE jako światowego lidera w podejmowaniu działań na rzecz przeciwdziałania zmianie klimatu. Publikacja pakietu z pewnością otworzy dyskusję nad ostatecznym sposobem realizacji celu redukcji emisji gazów cieplarnianych netto o co najmniej 55 procent do 2030 r. w stosunku do poziomu z 1990 r.

Autorka: Daria Pajdowska, Kancelaria Wawrzynowicz & Wspólnicy sp. k.